کتاب سرخ یونگ رو این روزها دستم گرفتم و باهاش سر و کله میزنم و تجربه ی بسیار غریبیه. خود متن کتاب یک طرف روندی که یونگ داره سعی میکنه کتاب رو بر اساسش پیش ببره، سوی دیگه. یونگ این کتاب رو به عنوان اثری منحصر به خودش ننوشته. چندین نفر بودند (که شاید بشه گفت شامل طبقه الیت اون زمان کشورهای مختلف اروپا میشدند) و داشتند سعی میکردند از اروپای قبل از جنگ جهانی اول تا اروپای بعد از جنگ جهانی دوم، تجربه ی «زیستن» بیرون بکشند. خیلی خیلی شبیه این روزهای ما.
نامگذاری کتاب و نامگذاری بخش های مختلفی که در طول سالهای مختلف یونگ نوشته و بهش اضافه کرده، تقریبا همه بر اساس میل غریبی از تقلید از کتاب مقدس بوده. کتاب جدید، کتاب سیاه، کتاب سرخ. همگی. در این زمینه هم تنها نبوده. مابقیشون هم از تلفیقی از ادبیات کشور خودشون و لاتین استفاده میکردند که زندگی رو به چیزی بیشتر از اون هراس و بیهودگی بکشونند. که تعبیر بهتری برای حیات پیدا کنند. خیلی از چیزهایی که امروز در جهان جا افتاده یا به عنوان ادا ازش نام برده میشه، ابزار دست یونگ بوده. یوگا میکرده. ماندلا میکشیده و به گمونم اگر فرصت و امکانش رو داشته ماچا مینوشیده. خوابهاش رو مینوشته. دنبال تعبیری میگشته که به زندگیش رنگ و رخ بده و بعد رسیده به تنها ملجا در برابر این خلا: خیال پردازی.
ما بهش میگیم تخیل خلاق. اما چیزی بوده که خود یونگ و هم پیاله هاش تازه باهاش آشنا شده بودند (بعد از نوشتن: چرت گفتم عزیزان! آخر متن مینویسم) . خیال کردن به عنوان بخشی از روز به عنوان سپری برای زندگی. عجیب نیست؟ من این رو به عنوان یک انسان قرن بیست و یکی که احساس متلاشی شدن رو این سالها به کرات تحمل کرده میگم که مهمترین ابزار زیستنی که از دست دادم همین خیال کردن بوده. خیال کردن به عنوان یک پل از دنیای امروز به دنیایی که میشه. اگر همین یک ابزار رو از دست بدیم، چی باقی میمونه؟ تلاش برای بقا در دنیای امروز. و این تلاش بدجور ناکافی میشه. یا حداقل برای من ناکافی بود. دنیا، برای شخص من بدون خیال کردن از هم پاچید. برای بقیه رو نمیدونم.
چی شد که از آدم خیال پرداز دیوانه سری مثل یونگ که به هیچ قطعیتی معتقد نبود، رسیدیم به جلسات روانکاوی که بهمون آموزش میدن با قرص و کارهای تکراری و آرامبخش زندگی رو بپذیریم و دست از غیرمعقول بودن برداریم؟ چی شد به جای اینکه رنگ دستمون بگیریم و نقاشی کنیم، یاد گرفتیم از منحصر به فرد بودن دست برداریم؟ رویاهامون از بین رفتن، خوابهامون تکه پاره شدن و معنیشون بیرون کشیده شد و در چند خط کوتاه خلاصه شد و زندگی، نه یک جشن مشترک بین خواب و بیداری که هر قدمش تعبیر میخواست، که یک روش برای انسان خوب بودن در جامعه تبدیل شد؟ یه جا رو اشتباه رفتیم انگار.
از دیوانگی یونگ خوشم میاد. به نظرم اگر هم عصر بودیم، یکی از وبلاگ نویس های به سبک قدیم میشد که هر چیز رو میکاوید. اون تلاش همگانی ما برای ارتقای زندگی به عنصری خیال آلود که میشد رنگارنگ تعبیرش کرد، تقریبا صد سال قبل ما توسط یونگ و بقیه عزیزان زندگی شده بود. بعد اونها هم بین خودشون اختلاف پیدا کرده بودند. هرکس مسیر خودش رو رفته بود و بین جنگ و بزرگ سالی و زندگی، سرسخت تر ها، کتابهای مقدس شخصیشون رو نوشته بودند و بقیه به جریان زندگی تسلیم شده بودند و از دست رفته بودند. خیلی شگفت انگیزه.
لعنتی.
ادامه ی اون نوشته ی پرانتز: قطعا چرت نوشتم. هروقت آدم کمی میگرده میفهمه انسانها هر ده سال هر پانزده سال دقیقا عین هم زندگی کردند. مثلا همین دغدغه ی خیال خلاق، ردش میره عقب تر میرسه به قرون وسطی و عزیزان جون سگ تر از ما در اون زمان. فرقش اینه که انسانها الان به نسبت اونها پرتعدادتر هستند. ما حس میکنیم چرخ رو خودمون کشف کردیم. اما یهو میفهمی عه! چرخ همیشه بوده ها. دو هزار سال پیش هم لوکرتیوس و دوستاش دور هم جمع میشدند شراب خوب میخوردند غذای خفن به بدن میزدن و عشق بازی میکردند و در مورد زندگی خیال پردازی میکردند. نه چون بهترین شراب و سکس توی دکون اونها پیدا میشد. چون بلد بودند همون شراب همیشگی و همون تن ِ همیشگی یار یا اغیار رو جوری تصویر کنند انگار این یک چیزخاصه. یک تجربه ی خوب برای زیستن.
کل داستان همینه انگار. خیال کن، چون چشم انسان فقط بخش کوچکی از حیات رو میبینه و مابقی حیات دور از دسترس ماست. خیال کن چون انسان شریف تر از اون میتونه باشه که فقط همین زندگیش باشه.
